Değerlendirme ortağı seçimi genellikle test ve araç listesiyle başlar. Her sağlayıcı uzun bir test, simülasyon ve mülakat formatı listesi gönderir, satın alma ekibi de sunulan araçların çeşitliliğini karşılaştırır. Oysa bu karşılaştırma, ortağın daha iyi bir işe alım kararı vermenize yardımcı olup olmayacağı hakkında çok sınırlı bilgi verir.

Daha doğru yaklaşım, karardan başlamaktır. İşe alım paneli bir finalist hakkında neyi bilmek ister ve ortak bu kanıtı tutarlı biçimde nasıl ortaya koyacaktır?

Bu rehber İK liderleri, işe alım direktörleri ve satın alma ekipleri için hazırlandı. Teklif aşamasında sorulacak soruları, karar vermeyi destekleyen bir sonuç raporunun içeriğini ve rakip teklifleri karşılaştırmak için basit bir puanlama çerçevesini bir arada sunuyor.

İçindekiler

Test Kataloğuyla Değil, Kararla Başlayın

Doğru işe alım tesadüf değil, sistemin sonucudur. Değerlendirme aşaması da bu sistemin en görünür parçalarından biridir. Bir sağlayıcıya çalışma özeti vermeden önce, değerlendirmenin hangi kararı destekleyeceğini yazın.

Çoğu durumda üç kısa cümle yeterlidir:

  • Rol ve kademe: örneğin bölge finans direktörü ya da yeni bir pazardaki fabrika müdürü
  • Karar: üç finalist arasından seçim yapmak, tercih edilen tek adayı doğrulamak ya da işe alımdan sonra gelişim ihtiyaçlarını belirlemek
  • Panelin bugün sahip olmadığı kanıt: mülakatlar motivasyonu ve deneyimi zaten kapsıyor olabilir, eksik olan ise adayın gerçekçi bir paydaş çatışması senaryosunu nasıl yönettiği olabilir

Bu ayrım önemlidir, çünkü amaç değiştiğinde değerlendirme tasarımı da buna göre değişir. ABD Personel Yönetimi Ofisi (OPM), değerlendirme merkezlerinin geçerliliğinin amaca, değerlendirici eğitimine ve değerlendirme yöntemlerine göre farklılaştığını belirtiyor.

Kurum ayrıca bu programların bireysel ve ayrıntılı gelişim geri bildirimi için daha sınırlı olduğunu hatırlatıyor. Seçim süreçlerinde güçlü olan bir sağlayıcı, gelişim amaçlı değerlendirmelerde aynı ölçüde güçlü olmayabilir. Tersi de olabilir.

Sağlayıcı tasarımının sizin tanımladığınız karara nasıl hizmet ettiğini açıklayamıyorsa, elinizdeki teklif bir çözümden çok bir araç listesinden ibaret kalır.

Teklifte Sorulacak Sorular: Role Uygunluk, Araçlar ve Kanıt

İyi bir teklif bu soruların çoğunu siz sormadan yanıtlar. Zayıf bir teklif ise ancak tekrar tekrar sorulduğunda bu bilgileri paylaşır.

Aşağıdaki tabloyu teklif talebinizin temeli olarak kullanabilirsiniz.

Alan Sorulacak konu Yararlı bir yanıtta neler bulunur
Role uygunluk Yetkinliklerin bu rol için tanımlanma biçimi İş analizi adımı, işe alım yöneticisinin katkısı ve her alıştırmanın hangi yetkinliği ölçtüğünü gösteren yazılı bağlantı
Role uygunluk Alıştırmaların sizin bağlamınızı ve pazarlarınızı yansıtma biçimi Role göre uyarlanmış senaryolar, dile ve yerel çalışma normlarına gösterilen özen
Araçlar Seçilecek araçlar ve alıştırmalar ile gerekçeleri Role göre gerekçelendirilmiş seçim ve hazır bir paket sunulmaması
Araçlar Sağlayıcıya ait araçlar ile üçüncü taraf araçların ayrımı Net sahiplik bilgisi ve üçüncü taraf araçların her biri için lisans ya da yayıncı ilişkisi
Kanıt Bu yöntemlerin bu amaçla kullanımını destekleyen kanıt Yayımlanmış araştırma ya da teknik belge, sınırlarıyla birlikte sade bir dille anlatılmış
Kanıt Kanıtın toplanma biçimi ve hedef gruplar Örneklem, iş türü, dil ve tarih bilgisi, böylece kendi bağlamınıza uygunluğunu siz değerlendirebilirsiniz
Kanıt Değerlendirmenin söyleyemeyeceği şeyler Sınırlılıkların açık bir ifadesi

Son satır yararlı bir süzgeçtir. Sınırlarını açıkça anlatan sağlayıcılarla çalışmak, kesin sonuç iddiasında bulunanlarla çalışmaktan çoğu zaman daha kolaydır.

Geçerlilik İddialarına Dikkatle Yaklaşın

Geçerlilik, tek bir skorla ifade edilemez. Amaca, role, hedef gruba ve sürecin nasıl yürütüldüğüne bağlıdır.

Seçim yöntemleri üzerine araştırmalar da yeniden değerlendirildi. Sackett ve arkadaşları (2022), birçok aracın önceki geçerlilik tahminlerinin gerçekte olduğundan yüksek olabileceğini savundu.

Bu nedenle tekliflerdeki öne çıkarılan rakamları kesin bir sonuç olarak değil, soru sormak için bir başlangıç olarak ele alın ve hangi çalışmadan geldiğini sorun. İddia kararınız açısından belirleyiciyse, kanıtı nitelikli bir iş ve örgüt psikoloğuna inceletin.

Değerlendirici Eğitimi, Puanlama Farkları ve Aday Deneyimi

Değerlendirme araçları kadar, bu araçları kullanan değerlendiriciler de önemlidir. Değerlendiriciler gözlemledikleri davranışı puana çevirir. Puanların güvenilirliği büyük ölçüde değerlendiricilerin tutarlılığına bağlıdır.

Değerlendiriciler nasıl seçiliyor ve eğitiliyor?

Araştırma burada yararlı bir yöne işaret ediyor. Woehr ve Arthur'un (2003) meta-analizi, değerlendirici eğitimi verildiğinde ve eğitim daha uzun sürdüğünde geçerlilik kanıtının daha yüksek çıktığını gösterdi. Sağlayıcıdan şunları isteyin:

  • Değerlendiricilerin nitelikleri ve mesleki geçmişi
  • Eğitimin süresi ve biçimi, kayıtlı görüşmeler ya da rol oyunu senaryoları üzerinde yapılan uygulama dahil
  • Değerlendiricileri aynı değerlendirme ölçütlerinde buluşturan ortak değerlendirme çerçevesi (frame-of-reference) eğitiminin kullanılıp kullanılmadığı
  • Değerlendiricilerin sertifikalı olup olmadığı ve yetkinliklerinin ve eğitimlerinin ne sıklıkla güncellendiği

Bu konularda mesleki bir ölçüt arıyorsanız değerlendirme merkezi uygulamaları için Uluslararası Görev Gücü yönergeleri yararlı bir başvuru kaynağıdır. Sağlayıcıya bu yönergelere göre çalışıp çalışmadığını ve nasıl çalıştığını sorun.

Puanlama farklarını nasıl yönetiyorsunuz?

İki değerlendirici aynı davranışı zaman zaman farklı puanlayabilir. Bu normaldir. Önemli olan, sağlayıcının bu farklılıkları tespit edip nasıl yönettiğidir.

Sağlayıcının değerlendiriciler arasındaki uyumu nasıl ölçtüğünü, puanları ne zaman gözden geçirdiğini ve görüş ayrılığını kimin çözdüğünü sorun. Yararlı bir yanıt, değerlendiricilerin puan üzerinde anlaşmadan önce davranışa dayalı kanıtlarını sunduğu bir uzlaşma görüşmesini (integration ya da wash-up) tarif eder. Endişe verici yanıt ise kararı baş değerlendiricinin vermesidir.

Bir örüntü ortaya çıktığında sağlayıcının ne yaptığını da sorun. Örneğin bir değerlendirici sürekli olarak meslektaşlarına kıyasla sürekli daha yüksek puan verebilir. Olgun bir sağlayıcı bu kişiyi yeniden eğitir, görev dağılımını değiştirir ya da havuzdan çıkarır.

Adaylar nasıl bir deneyim yaşayacak?

Aday deneyimi yalnızca nezaketle ilgili değildir, değerlendirme kalitesinin de bir parçasıdır. İşle ilgisi olmayan alıştırmalar işveren markanıza zarar verebilir ve güçlü finalistlerin süreçten çekilmesine yol açabilir.

OPM, iş simülasyonlarını adayların genellikle olumlu karşıladığı gerçekçi iş önizlemeleri olarak tanımlıyor. Bu, gerçekçiliği sormak için iyi bir gerekçedir.

Şu noktalarda yanıt isteyin:

  • Adayların hangi dillerde ve nasıl bilgilendirildiği
  • Erişilebilirlik ihtiyaçlarının ve düzenleme taleplerinin nasıl karşılandığı
  • Sürecin ne kadar sürdüğü ve adayın mevcut işiyle nasıl bağdaştığı
  • Adayların nasıl bir geri bildirim aldığı ve nelerin paylaşılacağına kimin karar verdiği

Karar Vermeyi Destekleyen Sonuç Raporu Neleri İçerir?

Panelinizin fiilen kullanacağı ürün rapordur. Kısa listedeki her sağlayıcıdan hedef kademenizde anonimleştirilmiş bir örnek rapor isteyin ve onu bir işe alım komitesi üyesi gibi okuyun.

Karar vermeyi destekleyen bir raporun özellikleri

  • Davranış ile yetkinlik arasında açık bağ: her puan, yalnızca bir sayıyla değil, gözlenen örneklerle desteklenir
  • Rolle karşılaştırma: panel, kanıtın rolün gerektirdikleriyle nasıl eşleştiğini görebilmelidir, yalnızca adaylar arasındaki sıralamaya bakmamalıdır
  • Sade dil: İK uzmanı olmayan bir CEO, ana bulguları birkaç dakikada izleyebilmelidir
  • Güçlü yanlar ve riskler bir arada: yalnızca olumlu yönleri sıralayan bir rapora güvenmek zordur
  • Güven düzeyi ve sınırlılıkları açıklayan bölüm: kanıtın neyi desteklediğini, neyi desteklemediğini anlatır

Karar vermeye yardımcı olmayacak raporun işaretleri

Raporda davranışa dayalı kanıt olmadan verilmiş tek bir genel puan varsa temkinli olun. Aynı durum, işe alım kararı gibi kullanılan kişilik tarzı etiketleri için ve sonucu yalnızca değerlendirmenin belirlemesi gerektiğini ima eden öneriler için de geçerlidir.

Değerlendirme sonuçları kararın girdilerinden yalnızca biridir. Mülakatlar, referanslar ve işe alım yöneticisinin görüşü de ağırlık taşır.

Rapor biçimini seçim sürecinde bir sınav gibi kullanın. Sağlayıcıdan panelinize örnek raporu adım adım anlatmasını ve bir kararın bundan nasıl çıkacağını açıklamasını isteyin. Anlatım belirsizse, gerçek raporlar da büyük olasılıkla belirsiz olacaktır.

Uzmanlık Belgeleri, Araç Hakları, Veri Saklama ve Erişim

Satın almanın bu bölümü çoğu zaman geç gündeme gelir, o yüzden erken ele alın. Sizi üç açıdan korur: kişiler yetkindir, araçlar hukuka uygun biçimde kullanılabilir ve veriler özenle işlenir.

Konu Doğrulanacak nokta İstenecek kanıt
Uygulayıcı yetkinliği Değerlendiriciler ve rapor yazarları, araçların gerektirdiği eğitime ya da belgelere sahip Adı geçen nitelikler, gerekiyorsa kayıt bilgileri ve eğitim kayıtları
Araç kullanım hakkı Sağlayıcı, her aracı sizin pazarlarınızda ve dillerinizde kullanmak için lisansa ya da yayıncı iznine sahip Üçüncü taraf araçlar için lisans ya da yetki belgeleri, kendi araçları için sahiplik beyanı
Veri saklama Sonuçlar ve ham veriler ne kadar süreyle, neden saklanıyor Yazılı saklama takvimi ve silme süreci
Erişim Aday sonuçlarını kimler görebilir ve erişim nasıl kayıt altına alınır Role dayalı erişim tanımı ve alt veri işleyenlerin listesi
Aday hakları Adaylar verileri hakkında nasıl soru sorabilir ya da itiraz edebilir Belgelenmiş bir süreç ve adı belli bir iletişim kişisi
Uluslararası kullanım Veriler nerede saklanıyor ve nereye aktarılıyor Barındırma konumları ve aktarım düzenlemeleri

ISO 10667-2:2020, değerlendirme hizmeti sağlayıcıları için gereklilikleri belirler. Bunlar arasında değerlendirme prosedürleri, raporlama, kişisel verilerin işlenmesi ve sürece katılanların yetkinliği gibi alanlar yer alır. Standardı referans olarak kullanmak için sağlayıcının sertifikalı olması gerekmez.

Sağlayıcıya uygulamasının bu standartla nasıl karşılaştığını sorabilirsiniz.

Hukuk ve mevzuat konusunda bir uyarı yapmak gerekir. Veri koruma, istihdam ve yapay zeka kuralları ülkeden ülkeye farklılık gösterir ve bunların birçoğu değişmektedir.

Sağlayıcının bu sorulara verdiği yanıt, hukuk müşavirinizin ya da veri koruma sorumlunuzun görüşünün yerini tutmaz. Özellikle adaylarınız birden fazla ülkede bulunuyorsa, sözleşmeyi imzadan önce kendi danışmanlarınıza inceletin.

Değerlendirme Ortağı Tekliflerini Puanlama Çerçevesiyle Karşılaştırın

Satın alma ekipleri şeffaf bir yöntemden yarar görür. Her teklifi aynı ölçütlerle, yanıtlardan ve örnek rapordan çıkan kanıta dayanarak puanlayın. Beş puanlık bir ölçek iyi çalışır, her puanın yanına da bir not düşmek yararlı olur.

Ölçüt Önerilen ağırlık Yüksek puanı ne getirir?
Belirtilen karara uygunluk %25 Tasarım sizin rolünüze, kademenize ve karar amacınıza bağlanmış
Kanıt ve sınırlar konusundaki dürüstlük %20 Kaynaklar belirtilmiş, sınırlar açıkça yazılmış, iddialar ölçülü
Değerlendirici kalitesi ve kalibrasyon %20 Net eğitim, uyum kontrolleri ve farkları çözme süreci
Raporun yararı %15 Davranışa dayalı kanıt, sade dil, riskler ve sınırlar
Aday deneyimi %10 Gerçekçi alıştırmalar, erişilebilirlik, açık iletişim
Veri, haklar ve uzmanlık belgeleri %10 Belgelenmiş lisanslar, saklama takvimi, erişim kontrolleri

Ağırlıkları kendi durumunuza göre ayarlayın. Güvenliğin kritik olduğu bir rolde kanıta daha fazla ağırlık vermek makul olabilir. Yüksek hacimli bir programda ise aday deneyimi ve süreç kapasitesi daha çok ağırlık taşıyabilir.

İki son adım daha işinize yarar. Birincisi, benzer kademede işe alım yapmış bir referans müşteriyle görüşmeyi istemektir. İkincisi, değerlendirmeleri fiilen kimin yürüteceğini doğrulamaktır, çünkü teklifi sunan kişi süreci yürütecek kişi olmayabilir.

Konuyla bağlantılı olarak mülakat yapanları iş örnekleri ve değerlendirme kartlarıyla kalibre etme yazımıza ve benzer bir değerlendirme yaklaşımını anlatan RPO sağlayıcısı seçim rehberimize göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Değerlendirme ortağı nasıl seçilir?

Önce değerlendirmenin destekleyeceği kararı belirleyin. Ardından her sağlayıcıya tasarımının, değerlendiricilerinin ve raporunun bu kararı nasıl desteklediğini sorun. Teklifleri aynı puanlama çerçevesiyle karşılaştırın, örnek rapor, değerlendirici eğitimi ayrıntıları ve araç hakları ile veri işleme koşullarını yazılı olarak isteyin.

Değerlendirme merkezi sağlayıcısına geçerlilik hakkında ne sormalıyım?

Yöntemleri sizin amacınız için hangi kanıtın desteklediğini, bu kanıtın nasıl ve nerede toplandığını ve sınırlarının neler olduğunu sorun. Okuyabileceğiniz kaynaklar isteyin ve tek bir öne çıkarılmış rakama dayanmayın. Karar yüksek riskliyse nitelikli bir iş ve örgüt psikoloğunu sürece dahil edin.

Değerlendiricilerin iyi kalibre edildiğini nasıl anlarım?

Yapılandırılmış bir eğitim, ortak davranış ölçütleri ve değerlendiriciler arasındaki uyumu kontrol eden bir süreç arayın. Sağlayıcının puan farklarını nasıl ele aldığını ve bir değerlendirici meslektaşlarından belirgin biçimde yüksek ya da düşük puan verdiğinde ne yaptığını sorun.

Aday değerlendirme raporunda neler olmalı?

Yararlı bir rapor davranışı yetkinliklere bağlar, sade bir dille yazılır, güçlü yanları ve riskleri gösterir ve sınırlılıklarını belirtir. Panelin finalistleri rolün gereklerine göre karşılaştırmasına yardımcı olmalıdır. Kanıtsız tek bir puan çoğu zaman yeterli olmaz.

Değerlendirme sonuçları mülakatların yerini tutar mı?

Hayır. Değerlendirme sonuçları karara yapılandırılmış kanıt ekler. Mülakatlar, referanslar ve işe alım yöneticisinin görüşü de önemini korur. Nihai karar, bunun sorumluluğunu taşıyan kişilerde kalmalıdır.

Önemli Çıkarımlar

  • İşe alım kararından başlayın, ardından sağlayıcıları tasarımlarının bu kararı ne kadar desteklediğine göre değerlendirin
  • Her yöntemin arkasındaki kanıtı, sınırlarını ve rolünüze ve pazarlarınıza uygunluğunu sorun
  • Değerlendiricileri de değerlendirin: eğitim, sertifikasyon, uyum kontrolleri ve farkları çözme süreci
  • Örnek raporu bir seçim sınavı olarak ele alın, davranışa dayalı kanıtı, riskleri ve sınırlılıkları sade dille göstermelidir
  • İmzadan önce uygulayıcı yetkinliklerini, her araç için lisansı, saklama takvimlerini ve erişim kontrollerini doğrulayın
  • Teklifleri ortak bir puanlama çerçevesiyle değerlendirin ve sözleşmeyi hukuk ile veri koruma danışmanlarınıza inceletin

Sonuç

Doğru değerlendirme ortağı, panelinizin açıklayabileceği bir karara ulaşmasına yardımcı olur. Bu, test kataloğunun büyüklüğünden çok tasarımın, değerlendiricilerin, raporun ve verilere ilişkin koşulların kalitesine bağlıdır.

Wide and Wise, yapılandırılmış değerlendirmeyi işe alım süreci dış kaynak kullanımı (RPO) hizmetine dahil eder. Böylece değerlendirme kanıtı, mülakat geri bildirimi ve rol gereklilikleri, işe alım yaptığınız pazarlarda tek bir süreçte bir araya gelir. Herhangi bir sağlayıcıya çalışma özeti vermeden önce, belirli bir rol için değerlendirme aşamasının neyi göstermesi gerektiğini tanımlamanıza yardımcı olabiliriz.

İlgili İçerikler