Yeniden yapılanma programı kapsamında kariyer geçiş desteği finanse edilmiş olsa da ilk görüşme için randevu alan çalışan sayısı düşük kalabilir. Outplacement katılımının düşük olması, İK liderleri açısından önemli bir soru işareti yaratır: Destek programı yeterince iyi tasarlanmamış, yanlış zamanda sunulmuş veya çalışanlarda güven oluşturmamış olabilir. Ancak düşük katılımın daha basit bir nedeni de olabilir. Örneğin çalışanlar, işten ayrıldıktan sonraki adımlarını zaten belirlemiş olabilir.

Wide and Wise olarak işgücü geçiş süreçlerinde İK ekipleriyle birlikte çalışıyoruz. Bu süreçte ilk adımımız, düşük katılımın ardındaki nedeni doğru tespit etmek oluyor.

Bu rehber, yeniden yapılanma programından sorumlu yöneticilere, çalışanlar üzerinde baskı oluşturmadan ve bireysel koçluk görüşmelerinin gizliliğini ihlal etmeden düşük outplacement katılımını değerlendirmek için bir yaklaşım sunuyor. Davetten ilk görüşmeye uzanan süreci, katılımı etkileyebilecek üç temel engel grubunu, işverenin erişebileceği bilgiler ile gizli kalması gereken bilgiler arasındaki sınırı ve yapılacak değişikliklerin nasıl test edilebileceğini ele alıyor.

İçindekiler

Katılım Oranından Önce Süreci İnceleyin

Tek başına katılım oranı, çalışanların sürecin hangi aşamasında ilerlemeyi bıraktığını göstermez. Aynı düşük katılım oranı, iki farklı programda tamamen farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Bir programda çalışanlar sunulan desteği hiç anlamamış olabilir. Diğerinde ise ne sunulduğunu anlamış ancak yararlanmamayı tercih etmiş olabilir.

Bu nedenle işe katılım oranından değil, davetten ilk görüşmeye kadar uzanan süreci inceleyerek başlayın. Sürecin her aşaması, çalışanın ilerlemeyi bırakabileceği ayrı bir temas noktasıdır.

Süreç adımı Gerçekleşmesi gereken Sık görülen aksama
Kapsamda Çalışan, programın kapsamına dahil olduğunu açıkça bilir. Kapsam belirsizdir veya sonradan değişir.
Davet edilmiş Davet çalışana ulaşır. E-posta adresi yanlıştır veya duyuru yalnızca bir toplantıda yapılmıştır.
Haberdar Çalışan, sunulan hizmetin içeriğini anlar. Jargon kullanılır; tek bir oturumda neler sunulduğu açıklanmaz.
Randevu alabilir Çalışan kendisine uygun bir zaman ve iletişim kanalı bulabilir. Görüşme saatleri sınırlıdır veya yalnızca tek bir dil ve platform sunulur.
İstekli Çalışan, hizmetin ayıracağı zamana değeceğini düşünür. Bilgilerin kimlerle paylaşılacağına ilişkin şüpheler veya yanlış zamanlama katılımı engeller.
Katılmış İlk görüşme gerçekleşir. Hatırlatma yapılmaz veya görüşme iptal edilir.

Bu tabloyu hizmet sağlayıcı ve İK iş ortaklarıyla birlikte gözden geçirmek, mevcut verilerle yanıtlanabilecek somut sorular ortaya çıkarır. Böylece tartışma doğrudan "Daha fazla çalışanı programa nasıl kaydederiz?" noktasına gelmez. Çünkü bu yaklaşım, sorunun kaynağını anlamadan çalışanları katılıma yönlendirme baskısı yaratabilir.

Erişim, Güven ve Zamanlama Engellerini Birbirinden Ayırın

Outplacement katılımına ilişkin uzman görüşlerinin önemli bir bölümü, bu alanda ticari çıkarı bulunan hizmet sağlayıcılardan geliyor. Bu görüşlerde katılımı etkileyen nedenler genellikle birkaç temel başlık altında toplanıyor. Ancak bunları doğrulanmış bulgular olarak değil, kendi çalışan grubunuzda sınamanız gereken olası nedenler olarak değerlendirin.

Erişim Engelleri

Erişim, en somut ve çoğu zaman en kolay çözülebilen engel grubudur. Vardiyalı çalışan, farklı bir saat diliminde bulunan veya şirket dizüstü bilgisayarına erişimi olmayan bir çalışanın sunulan hizmetten gerçekten yararlanıp yararlanamadığını sorgulayın.

  • Farkındalık: Bazı çalışanlar outplacement desteğinin yalnızca üst düzey yöneticilere yönelik olduğunu veya kendi kariyerleri açısından yeterince faydalı olmayacağını düşünebilir.
  • Zamanlama ve görüşme saatleri: İhbar süresi boyunca çalışmaya devam eden kişiler için yalnızca mesai saatlerinde sunulan görüşmelere katılmak zor olabilir.
  • Dil: Yalnızca tek dilde sunulan bir program, farklı pazarlarda çalışan ekiplerin ihtiyaçlarını karşılamayabilir.
  • İletişim kanalı: Yalnızca görüntülü görüşmeyle sunulan oturumlar, internet bağlantısı yetersiz olan veya evinde görüşme yapabileceği özel bir alan bulunmayan çalışanlar için erişim engeli oluşturabilir.

Birden fazla ülkeyi kapsayan yeniden yapılanmalarda bu başlıkları her pazar için ayrı ayrı değerlendirin. İstanbul'daki çalışanlar için uygun olan bir program tasarımı, başka bir ülkedeki saha ekibinin çalışma koşullarına ve ihtiyaçlarına uygun olmayabilir.

Güven Engelleri

Güven, erişim engellerine kıyasla daha zor fark edilir. İşini yeni kaybetmiş bir çalışan; hizmetin ücretini kimin karşıladığını, görüşme notlarına kimlerin erişebildiğini ve bu hizmetten yararlanmasının ayrılış koşullarını veya gelecekte alacağı referansları etkileyip etkilemeyeceğini sorgulayabilir.

Bu konularda açık bilgi vermemek, çalışan açısından çoğu zaman tarafsız bir durum olarak algılanmaz. Davette işverenin hangi bilgilere erişebileceği ve hangilerinin gizli kalacağı açıklanmıyorsa çalışanlar en olumsuz ihtimali düşünebilir.

Bu nedenle kısa ve net bir gizlilik açıklaması yapmak önemlidir. Örneğin işverenin yalnızca grup düzeyindeki katılım verilerini göreceğini, bireysel koçluk görüşmelerinin içeriğinin ise çalışan ile koç arasında gizli kalacağını açıkça belirtin.

Güven, mesajın kim tarafından iletildiğinden de etkilenir. Çalışanın artık güven duymadığı bir yöneticiden gelen davet ile bağımsız bir hizmet sağlayıcının doğrudan ilettiği davet aynı şekilde karşılanmayabilir.

Zamanlama Engelleri

Zamanlama, outplacement katılımını etkileyen nedenler arasında en sık dile getirilenlerden biridir. Üstelik iki farklı yönde etkili olabilir.

  • Çok erken: İşten ayrılacağı kendisine yeni bildirilen bir çalışan, aynı hafta içinde özgeçmiş danışmanlığı veya kariyer planlama görüşmesine hazır olmayabilir.
  • Çok geç: Bazı çalışanlar, hizmet kendilerine ulaşmadan yeni bir iş bulmuş olabilir. Yönlendirme süreci yavaş ilerlediğinde desteğe duyulan ihtiyaç ortadan kalkabilir.

Bazı çalışanlar ise programın başarısızlığıyla ilişkilendirilemeyecek nedenlerle katılım sağlamaz. Emekliliğe ayrılacak, eğitimine devam edecek veya önceden kabul ettiği yeni bir göreve başlayacak olabilir. Dolayısıyla bu kişilerin de dahil edildiği düşük bir katılım oranı, tek başına programın başarısız olduğu anlamına gelmez.

Burada önemli olan, kendi tercihleriyle ve geçerli bir gerekçeyle katılmamayı seçen çalışanlarla, hizmetten yararlanabilecekleri uygun bir davet veya erişim fırsatı hiç sunulmayan çalışanları birbirinden ayırmaktır. Program tasarımındaki olası sorunlara işaret eden grup, ikinci gruptur.

İşveren Neyi Görebilir, Neyi Göremez?

Program sahipleri çoğu zaman ihtiyaç duyduklarından fazla ayrıntı ister. İyi bir ölçüm çerçevesi, işverenin gördüğü bilgiyi dar tutar ve koçluğun içeriğini gizli bırakır.

İşverenin genellikle görmesi uygun olan Genellikle koç ile çalışan arasında kalması gereken
Kapsamdaki, davet edilen ve başlayan çalışan sayısı (üzerinde anlaşılan gruplara göre) Bir bireyin oturumda neleri konuştuğu
Toplam oturum sayısı ve kullanılan hizmet kanalları Bir bireyin iş arama hedefleri ya da başvuruları
Hizmete ilişkin toplu ve anonim geri bildirim Bir bireyin sağlık, aile ya da mali durumuna dair notlar
Davetten ilk oturuma kadar geçen süre (grup ölçüsü olarak) Bir bireyin bir sonraki görevi için kiminle görüştüğü

Burada iki önemli noktayı göz önünde bulundurmak gerekir.

İlk olarak, küçük gruplarda toplu veriler bile çalışanların kimliğinin dolaylı olarak belirlenmesine yol açabilir. Örneğin, bir lokasyonda programa dahil olan yalnızca altı çalışan varsa, raporda yer alan "iki kişi katıldı" bilgisi katılımcıların kim olduğunu tahmin etmeyi mümkün kılabilir.

Bu nedenle raporlama öncesinde hizmet sağlayıcı ve veri koruma sorumlusuyla birlikte asgari grup büyüklüğünü belirleyin. Gerekli durumlarda küçük gruplara ait verileri birleştirerek raporlayın.

İkinci olarak, takma adlarla işlenen veriler de veri koruma mevzuatı kapsamında kişisel veri olarak değerlendirilebilir. Düzenleyici kurumlar, işverenleri yalnızca açıkça gerekçelendirebildikleri ölçüde veri toplamaları konusunda uyarmaktadır.

Her ülke için hangi düzeyde raporlama yapılabileceğini veri koruma sorumlusunuz ve çalışan temsilcilerinizle birlikte değerlendirin. Ardından üzerinde anlaşılan kapsamı hizmet sağlayıcıyla yazılı olarak netleştirin.

Oranlara Bakmadan Önce Grupları Tanımlayın

Outplacement katılımına ilişkin tartışmaların önemli bir bölümü, aslında hangi çalışanların hangi gruba dahil edildiğiyle ilgilidir. Bu nedenle katılım oranlarını karşılaştırmadan önce aşağıdaki tanımları netleştirin ve tek bir dokümanda kayıt altına alın.

  1. Uygun grup: Programın belirlediği koşullara göre hizmetten yararlanma hakkı bulunan tüm çalışanlar.
  2. Davet edilen grup: Davet gönderildiği belgelenmiş uygun çalışanlar.
  3. Ulaşılan grup: Kullanılan iletişim kanalının izin verdiği ölçüde, davetin kendilerine ulaştığı doğrulanmış çalışanlar.
  4. Başlayan grup: En az bir outplacement oturumuna katılmış çalışanlar.

Başlayan çalışanların davet edilen çalışanlara oranı ile uygun gruptaki çalışanlara oranı farklı sonuçlar verir ve farklı konulara işaret eder. Örneğin, uygun çalışanlarla davet edilenler arasındaki fark yüksekse sorun katılım isteğinden çok, davetin çalışanlara ulaştırılmasıyla ilgili olabilir.

Raporlama tarihini de sabit tutun. İşten ayrılık bildiriminin ardından iki hafta içinde alınan katılım verileriyle üç ay sonraki veriler aynı tabloyu yansıtmayacaktır. İlk dönemde yaşanan belirsizlik ve yoğunluk nedeniyle desteğe başvurmayan çalışanlar, daha sonra programa katılmayı tercih edebilir. Bu nedenle her katılım verisiyle birlikte raporlama tarihini de kaydedin.

Belirli bir katılım oranını hedef olarak önermiyoruz. Yayımlanan oranlar çoğunlukla farklı çalışan gruplarından ve farklı hesaplama yöntemlerinden elde edilen hizmet sağlayıcı verilerine dayanıyor. Bu nedenle kendi programınız için güvenilir bir kıyaslama ölçütü oluşturmayabilirler.

Daha sağlıklı bir yaklaşım, programınızın katılım oranlarını zaman içinde kendi geçmiş verileriyle karşılaştırmaktır. Farklı lokasyonları karşılaştıracaksanız önce çalışan gruplarını, uygunluk koşullarını ve hesaplama yöntemlerini aynı şekilde tanımlayın.

Örnek Bir Senaryo

Aşağıdaki senaryo, yöntemin nasıl uygulanabileceğini göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Herhangi bir müşteriden veya gerçek bir programın sonuç verilerinden alınmamıştır.

Bir üretici, iki ülkedeki üretim hatlarından birini kapatacağını duyurur. Yeniden yapılanmadan etkilenen tüm çalışanlara outplacement desteği sunulur. Hizmet, tek bir sağlayıcının platformu üzerinden görüntülü görüşmelerle verilir. Programa davet ise işten ayrılık bildirim mektubuna eklenen bir PDF aracılığıyla iletilir.

Üç hafta sonra hizmet sağlayıcı, randevu alan çalışan sayısının düşük olduğunu bildirir. Programdan sorumlu çalışan ilişkileri yöneticisi süreci adım adım inceler ve şu sorunları tespit eder:

  • Davet, bildirim toplantısında paylaşılmıştır ancak PDF yalnızca merkez ofisin kullandığı dilde hazırlanmıştır.
  • Üretim çalışanlarının kurumsal e-posta adresleri bulunmadığından takip ve hatırlatma mesajları kendilerine ulaşmamıştır.
  • Gizlilik açıklaması, PDF'in dördüncü sayfasında yer almaktadır.

Bu bulgulara ulaşmak için bireysel çalışan verilerine ihtiyaç duyulmamıştır. Sorunlar, davetlerin iletilmesine ilişkin kayıtlar ve çalışan temsilcileriyle yapılan kısa bir grup görüşmesi üzerinden belirlenmiştir.

Tespit edilen sorunlara yönelik çözümler de oldukça somuttur: davet metnini ilgili dillere çevirmek, kısa mesaj yoluyla hatırlatma göndermek, gizlilik açıklamasını dokümanın ilk bölümüne taşımak ve akşam saatlerinde de görüşme imkânı sunmak.

Bu senaryo varsayımsaldır; başka bir programda tamamen farklı engeller ortaya çıkabilir. Buradaki temel nokta, süreç haritasının ekibe araştırabileceği somut sorular sunmasıdır. Tek başına düşük bir katılım oranı ise çoğunlukla yalnızca genel bir endişeye işaret eder.

Değişiklikleri Tek Tek Sınayın

Bir hipotez oluşturduğunuzda, önerdiğiniz her değişikliği küçük ölçekli bir deneme olarak ele alın.

  1. Ele aldığınız engeli tanımlayın. Örneğin: "Kurumsal e-posta adresi olmayan çalışanlara hatırlatma mesajları ulaşmadı."
  2. Tek bir değişiklik uygulayın. Çalışan gruplarının büyüklüğü uygunsa değişikliği önce tek bir lokasyonda veya belirli bir grupta deneyin.
  3. Bir sorumlu belirleyin. Değişikliğin uygulanmasından ve sonuçlarının değerlendirilmesinden tek bir kişi sorumlu olsun.
  4. Değerlendirme tarihi belirleyin. Çalışanlara yanıt vermeleri ve hizmetten yararlanmayı değerlendirmeleri için yeterli zaman tanıyın.
  5. Aynı tanımları kullanın. Önceki sonuçlarla adil bir karşılaştırma yapabilmek için aynı çalışan gruplarını ve raporlama kurallarını esas alın.
  6. Toplu geri bildirim alın. Çalışanlara, hangi uygulamaların yardımcı olduğunu veya olmadığını anonim ve grup düzeyinde sorun.

Sınamaya değer değişiklikler arasında ikinci bir davet kanalı kullanmak, davet metnini çalışanların günlük işlerinde kullandıkları dile çevirmek, ilk görüşmenin içeriğini kısaca açıklamak, gizlilik koşullarını daha görünür hale getirmek ve desteğe ihtiyaç duymak için zamana ihtiyaç duyan çalışanlara daha geç veya esnek bir başlangıç sunmak yer alır.

Ancak katılımı artırmak adına çalışanlar üzerindeki baskıyı artıran uygulamalardan kaçının. Bireysel çalışanlara tekrar tekrar hatırlatma göndermek, yöneticilerden çalışanları takip etmelerini istemek veya programa katılımı işten ayrılış koşullarına bağlamak, oluşturmaya çalıştığınız güveni zedeleyebilir.

Buradaki amaç katılım oranını ne pahasına olursa olsun yükseltmek değil, çalışanların hizmetten yararlanmasının önündeki engelleri ortadan kaldırmaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışanlar outplacement desteğini neden reddeder?

Nedenler, çalışan grubuna ve içinde bulunulan koşullara göre değişebilir. Uzman görüşlerinde en sık karşılaşılan nedenler arasında yanlış zamanlama, hizmetin içeriğinin yeterince anlaşılmaması, desteğin yalnızca üst düzey yöneticilere yönelik olduğu düşüncesi, gizlilik kaygıları ve sonraki adımını zaten belirlemiş çalışanlar yer alır. Ancak harekete geçmeden önce bu nedenlerden hangilerinin kendi programınızda geçerli olduğunu araştırın.

İyi bir outplacement katılım oranı nedir?

Tüm programlar için geçerli, güvenilir bir referans oranı bulunmuyor. Yayımlanan oranlar farklı çalışan gruplarına ve farklı hesaplama yöntemlerine dayanıyor. Bu nedenle programınızı, önceden üzerinde uzlaşılmış grup tanımları ve hesaplama yöntemleriyle zaman içinde kendi geçmiş sonuçlarıyla karşılaştırın.

İşveren, koçluk görüşmelerinde konuşulanları görebilir mi?

Bu konu hizmet sağlayıcıyla yapılan sözleşmeye ve geçerli yerel mevzuata bağlıdır. Program başlamadan önce açıkça belirlenmelidir. Genel yaklaşım, işverenin toplu katılım verilerine erişmesi, bireysel koçluk görüşmelerinin içeriğinin ise çalışan ile koç arasında gizli kalmasıdır. Raporlama kapsamını ve bilgi paylaşım sınırlarını yazılı olarak doğrulayın.

Outplacement desteği ne zaman sunulmalıdır?

Birçok programda destek, işten ayrılık bildiriminin yapıldığı andan itibaren erişilebilir hale getirilir. Ancak çalışanların hizmetten yararlanmaya ne zaman başlayacakları konusunda esneklik tanınması önemlidir. Böylece ilk bildirimin yarattığı belirsizlik nedeniyle hemen destek almaya hazır olmayan çalışanlar da daha sonra programa katılabilir. Uygun zamanlama, yerel danışma süreçlerine ve çalışan grubunun özelliklerine bağlıdır.

Çalışanlara baskı yapmadan katılımı nasıl artırabiliriz?

Bireysel çalışanları daha sık hatırlatmalarla programa yönlendirmek yerine, katılımın önündeki engelleri ortadan kaldırmaya odaklanın. Davet metnini daha anlaşılır hale getirin, farklı iletişim kanalları ve diller sunun, görüşme saatlerini çeşitlendirin ve gizlilik koşullarını açıkça belirtin. Sonuçları bireysel değil, grup düzeyinde değerlendirin.

Değerlendirme sürecini kim yürütmeli?

Sürecin tek bir sorumlusu olmalıdır. Bu kişi genellikle yeniden yapılanma programının sahibi veya çalışan ilişkileri sorumlusudur. Hizmet sağlayıcı ve veri koruma sorumlusuyla birlikte çalışarak sürecin farklı aşamalarını değerlendirmelidir. Yerel uygulamalar ve mevzuat elverdiği ölçüde çalışan temsilcileri de geri bildirimlerin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Önemli Çıkarımlar

  • Uygun gruptan ilk oturuma kadar tüm süreci haritalayın. Tek başına katılım oranı, çalışanların hangi aşamada süreçten ayrıldığını göstermez.
  • Erişim, güven ve zamanlamayı doğrulanması gereken olası engeller olarak ele alın. Bazı çalışanların katılmamak için geçerli nedenleri olabilir.
  • İşverenin erişebileceği raporlamayı toplu verilerle sınırlandırın. Bireysel koçluk görüşmelerinin içeriğini gizli tutun.
  • Küçük gruplarda çalışanların kimliğinin dolaylı olarak belirlenme riskini değerlendirin ve asgari raporlama büyüklüğünü önceden belirleyin.
  • Uygun, davet edilen, ulaşılan ve başlayan çalışan gruplarını ayrı ayrı tanımlayın. Her veriyle birlikte raporlama tarihini de kaydedin.
  • Değişiklikleri tek tek uygulayın, her değişiklik için bir sorumlu belirleyin ve sonuçları aynı tanımlar üzerinden karşılaştırın.

Sonuç

Düşük outplacement katılımı, programa ya da çalışanlara ilişkin verilmiş bir hüküm değil, incelenmesi gereken bir göstergedir. Süreç haritası, net bir gizlilik çerçevesi ve doğru tanımlanmış gruplar, İK liderlerinin davetin çalışanlara ulaşmamasını, güven sorunlarını ve çalışanların bilinçli olarak katılmamayı tercih etmesini birbirinden ayırmasını sağlar. Sorumluları belirlenmiş küçük ölçekli denemeler ise hangi değişikliklerin işe yaradığını görmeyi mümkün kılar.

Wide and Wise, yeniden yapılanma süreçlerinde outplacement hizmetiyle şirketleri destekler. Bu destek, davet kanallarının ve çalışan gizliliğini gözeten raporlama kapsamının netleştirilmesini de içerir.

İlgili İçerikler