Kritik bir arama yeniden açılmak üzere ve birisi geçen yıl aynı rol için bir yetenek haritası hazırlandığını hatırlıyor. Harita ortak bir klasörde duruyor. Akla gelen ilk soru, haritanın olduğu gibi kullanılıp kullanılamayacağı ya da yetenek haritası güncelleme çalışması gerekip gerekmediğidir.

Birçok ekip bu soruyu dosyanın tarihine bakarak yanıtlar ve bu zayıf bir ölçüttür. Güncelleme ihtiyacı, haritanın şimdi destekleyeceği karara ve her kaynağın ne kadar güncel olduğuna bağlı olmalıdır.

Bu rehber, kararı dört adımda nasıl vereceğinizi gösterir. İK direktörleri, iş gücü planlama sorumluları ve strateji direktörleri için yazıldı, çünkü bu kişiler hızlı karar verip kararı savunabilmek zorundadır.

Wide and Wise olarak EMEA, MENA ve ABD'de işe alım kararları için yetenek haritaları hazırlıyoruz.

Deneyimlerimize göre en faydalı soru çoğu zaman "ne kadar eski?" değil, "bu haritayla ne karar vereceğiz?" sorusudur.

İçindekiler

Haritanın Yaşı Neden Doğru İlk Soru Değildir?

Piyasada, özellikle kritik pozisyonlar için yetenek haritalarının yaklaşık üç ayda bir güncellenmesi gerektiğine dair yaygın bir öneri var. Ancak bu süre, çoğunlukla yetenek verisi sağlayıcılarının önerilerine dayanıyor. Üç ayı evrensel bir güncelleme standardı olarak kabul etmek için yeterli bağımsız kanıt bulunmuyor. Üstelik sabit bir takvime bağlı kalmak, bazı haritaları gereğinden erken güncellemeye, bazılarını ise ihtiyaç duyulduğunda hâlâ güncel sanmaya neden olabilir.

Altı ay önce hazırlanmış bir yetenek haritası, bir pazarın genel yapısını değerlendirmek için hâlâ yeterli olabilir. Ancak altı hafta önce hazırlanmış bir harita, güncel adayların uygunluğunu veya ücret beklentilerini değerlendirmek için yanıltıcı olabilir.

Aradaki farkı üç temel unsur belirler:

  • Karar. Harita hangi amaçla kullanılacak? Komite yeni bir pazara giriş kararı mı verecek, ücret konumunu mu belirleyecek, yoksa hedef aday listesini mi oluşturacak?
  • Pazar. Yetenek havuzunun bulunduğu pazar ne kadar hızlı değişiyor? Bazı pazarlarda hareketlilik yüksekken bazılarında değişim daha yavaş ilerler.
  • Kaynak. Harita hangi verilerden besleniyor? Resmî bir iş gücü istatistiği ile bir işe alım danışmanının adayların yeni fırsatlara açıklığına ilişkin notu aynı hızda güncelliğini yitirmez.

Bu nedenle yetenek haritası güncelleme sürecinde ilk yapılması gereken, haritanın yaşına bakarak karar vermek değil, mevcut ihtiyacı karşılayıp karşılamadığını değerlendirmektir.

Bunun için üç kısa test uygulanabilir. İlk test, haritanın bugün verilecek kararla hâlâ örtüşüp örtüşmediğini ortaya koyar. Çünkü farklı bir rol, pazar veya karar için hazırlanmış bir harita, yalnızca verileri yenilenerek yeniden kullanılabilir hâle gelmez.

Adım 1: Haritayı Yeni Kararla Karşılaştırın

İlk çalışma özetine dönerek başlayın. Çoğu yetenek haritası belirli bir amaç için hazırlanır ve bu amaç, ilk aramayla ikinci arama arasında fark edilmeden değişebilir. Dört unsuru karşılaştırın.

Unsur Sorulacak soru Değiştiyse
Rol kapsamı Rol seviye, sorumluluk alanı ve raporlama hattı açısından aynı mı? Harita farklı bir yetenek havuzunu anlatıyor olabilir. Arka plan bilgisi olarak değerlendirin.
Unsur Sorulacak soru Değiştiyse
Coğrafya Aynı ülkeler, şehirler ve taşınma varsayımları geçerli mi? Kapsam boşlukları olasıdır. Yeni lokasyonları haritalanmamış olarak işaretleyin.
Unsur Sorulacak soru Değiştiyse
Tipik işverenler Haritadaki işverenler benzer yeteneğin bulunduğu tipik kaynakları hâlâ temsil ediyor mu? Şirketler birleşmiş, kapanmış ya da pazara girmiş olabilir. Listeyi yeniden kontrol edin.
Unsur Sorulacak soru Değiştiyse
İş kararı Harita hedef pazar, ücret konumu, devam ya da durma kararı veya hedef listesi için mi kullanılıyor? Farklı kararlar farklı kanıt gerektirir. Neyin yeterli sayılacağını yeniden belirleyin.

Her satır için bir değerlendirme yapın

Her başlık için tek cümlelik bir değerlendirme yazın: değişmedi, küçük ölçüde değişti ya da esaslı biçimde değişti. Bu aşamada amaç uzun bir denetim raporu hazırlamak değil, mevcut durumun kısa ve net bir kaydını oluşturmaktır.

Dikkat gerektiren iki nokta

Birincisi, işe alım kararındaki değişiklik göründüğünden daha önemlidir. Örneğin, bir pazara giriş kararı için yetenek havuzunun büyüklüğünü değerlendirmek amacıyla hazırlanan bir harita, bu amaç için hâlâ geçerli olabilir. Ancak aynı harita, bir ücret bandının yükseltilip yükseltilmeyeceğine karar vermek için yeterli dayanak sunmayabilir.

Ücret kararlarında hangi verilerin dikkate alınması gerektiğini daha ayrıntılı ele aldığımız Ücret Bandını Değiştirmeden Önce: Zor Doldurulan Bir Rolü Yetenek Haritalamayla Sınayın başlıklı rehberimize de göz atabilirsiniz.

İkincisi, tipik işverenler listesinin neyi temsil ettiğini doğru tanımlamak gerekir. Bu listedeki şirketler, benzer yeteneklerin çalıştığı işverenleri gösterir; doğrudan ticari rakip olmaları gerekmez. Dolayısıyla listeyi ticari rakiplerin veya pazarın genel görünümünü yansıtan bir çalışma olarak değerlendirmemek gerekir.

Rol kapsamı veya verilecek iş kararı esaslı biçimde değişmişse bu aşamada durun. Mevcut harita artık yalnızca referans olarak kullanılabilir. Üçüncü adıma geçerek yeni ihtiyaca uygun, kapsamı ve beklentileri net bir çalışma şartnamesi hazırlayın.

Adım 2: Kalıcı Bulguları Hızla Değişenlerden Ayırın

Yetenek haritası hâlâ çalışma özetiyle uyumluysa içeriğini sınayın. Bulguların hepsi aynı hızda eskimez. Onları iki gruba ayırın.

Kalıcı bulgular

Kalıcı bulgular, pazarın nasıl kurulduğunu anlatır. Genellikle yavaş değişirler:

  • Aranan yeteneğin tipik olarak hangi sektörlerde ve işverenlerde bulunduğu
  • Bu tür rollerin coğrafi olarak nerede yoğunlaştığı
  • Role giden tipik kariyer yolları
  • Hareketliliği sınırlayan düzenleyici ya da dil kısıtları
  • Yetenek havuzunun genel yapısı, yani dar ya da geniş olması

Hızla değişen gözlemler

Hızla değişen gözlemler, pazarı belirli bir andaki haliyle anlatır. Bazı pazarlarda haftalar içinde değişebilirler:

  • Adı geçen hangi adayların yeni bir fırsata açık olduğu
  • Güncel ücret beklentileri
  • Hedef işverenlere yakın zamanda kimlerin katıldığı ya da ayrıldığı
  • Bu işverenlerdeki açık pozisyonlar ve işe alım hareketliliği
  • Yakın zamandaki yeniden yapılanmalar, işten çıkarmalar ya da yatırım turları

Bu ayrım bir çalışma kuralıdır, değişmez bir yasa değildir. Pazar sert biçimde değiştiğinde, örneğin büyük bir işveren bir tesisini kapattığında, kalıcı bir bulgu da hızla değişen bir bulguya dönüşebilir. Aşağıdaki tabloyu başlangıç sınıflandırması olarak kullanın ve ilgili pazara göre uyarlayın.

Bulgu türü Örnek Tipik güncellik ihtiyacı Önerilen yaklaşım
Kalıcı Tipik işverenler ve kariyer yolları Düşük ile orta arası Hızlı bir örnek kontrolüyle yeniden kullanın
Kalıcı Hareketlilik kısıtları Düşük, ancak kural değişikliklerini kontrol edin Resmî bir kaynakla doğrulayın
Hızla değişen Adayların uygunluğu Yüksek Herhangi bir ilk temastan önce yeniden doğrulayın
Hızla değişen Ücret beklentileri Yüksek Güncel görüşmelerden yeniden toplayın
Hızla değişen İşveren hareketleri Orta ile yüksek arası Yakın tarihli kamuya açık bilgilerle güncelleyin

Son sütunda bir hafta sayısı vermiyoruz. Yavaş bir pazarda ücret beklentileri aylarca geçerli kalabilir, aynı becerilere yoğun talep olan bir pazarda ise bir çeyrek içinde değişebilir. Sektör yorumları, yüksek talep gören roller için ücreti en hızlı değişen girdilerden biri olarak tanımlıyor.

Bulduğumuz örnekler anekdot niteliğindeydi. Bu nedenle bunları ölçülmüş bir oran olarak değil, kontrol için bir işaret olarak değerlendirin.

Adayların uygunluğunu dikkatle ele alın

Haritadaki bir isim, kişinin profile uyduğunu gösterir. Kişinin bugün ulaşılabilir ya da istekli olduğunu göstermez. Her uygunluk notunu güvenilecek bir olgu olarak değil, doğrulanacak bir ipucu olarak değerlendirin.

Adım 3: Güncelleme Şartnamesini Yazın

Hangi bölümlerin geçerli, hangilerinin geçersiz olduğunu belirledikten sonra güncellemenin neyi başarması gerektiğini yazın. Şartname, belirsiz bir isteği ("haritayı güncelleyin") iç ekibin ya da bir iş ortağının teslim edebileceği, sizin de kabul edebileceğiniz bir çalışma özetine dönüştürür. Farklı sağlayıcıların tekliflerini karşılaştırmayı da kolaylaştırır.

Yararlı bir çalışma şartnamesi beş temel bölümden oluşur:

  1. Kaynak kaydı. Yeniden kullanılacak her bulgunun kaynağını, kaynak türünü ve tarihini belirtin. Kaynağın kim tarafından toplandığını da ekleyin. Tarihi ve kaynağı belli olmayan bir bulgunun güvenilirliğini değerlendirmek zordur.

  2. Doğrulama öncelikleri. Yeniden kontrol edilmesi gereken bulguları, yanlış olma ihtimallerinin yaratacağı riske göre sıralayın.

Ücret konumu belirlenecekse öncelik, ilgili rolün güncel ücret beklentileri olmalıdır. Hedef aday listesi oluşturulacaksa adayların mevcut görevleri ve yeni fırsatlara açıklıkları öncelikli olarak doğrulanmalıdır.

  1. Kapsam boşlukları. Mevcut haritanın kapsamadığı alanları belirleyin. Yeni lokasyonlar, komşu roller veya sonradan pazara giren işverenler bu kapsamda değerlendirilebilir. Henüz haritalanmamış alanları açıkça belirtin.

  2. Yeni çalışmanın yöntemi. Güncel verilerin ve yeni bulguların nasıl toplanacağını tanımlayın.

Yapılandırılmış görüşmeler, kamuya açık kaynaklar veya veri sağlayıcılarından yararlanılabilir. Ayrıca her önemli bulgunun kaç bağımsız kaynakla doğrulanması gerektiğini belirtin.

  1. Kabul ölçütleri. Güncellemenin tamamlandığını kabul etmek için karşılanması gereken kriterleri çalışmaya başlamadan önce belirleyin.

Kabul ölçütlerini belirleyin

Kabul ölçütleri iki temel sorunun önüne geçer. İlki, güncelleme çalışmasının sürekli genişlemesi ve işe alım süreci için ayrılan zamanın aşılmasıdır.

İkincisi ise tamamlanmış görünen ancak karar vermek için gerekli temel soruları hâlâ yanıtsız bırakan yüzeysel bir güncellemedir.

Çalışmanın tamamlandığını değerlendirmek için aşağıdaki ölçütler kullanılabilir:

  • Yeniden kullanılan her bulgu, kaynağı ve tarihiyle birlikte kayıt altına alınmıştır.
  • Ücret beklentileri birden fazla kaynak türüyle desteklenmiş, belirtilen ücret aralıklarının dayanakları açıklanmıştır.
  • Hedef listesindeki her adayın güncel görevi doğrulanmıştır.
  • Kapsam boşlukları belirlenmiş ve bu boşlukların kabul edilmesine ya da çalışmaya dahil edilerek giderilmesine karar verilmiştir.
  • Komite, güncellenen haritanın alınacak somut kararı desteklemek için yeterli olduğunu onaylamıştır.

Güncelleme şartnamesini bir veya iki sayfayla sınırlı tutun. Burada önemli olan belgenin uzunluğu değil, kapsamın ve beklentilerin ne kadar açık tanımlandığıdır.

Adım 4: Yeniden Kullanma, Kısmi Güncelleme ya da Yeniden Haritalama

Üç test tamamlandığında yetenek haritası güncelleme kararı genellikle üç gruptan birine düşer. Basit bir trafik ışığı özeti, komitenin üzerinde anlaşmasını kolaylaştırır.

Sonuç Ne zaman uygun Uygulamada anlamı
Yeşil: yeniden kullanın Çalışma özeti değişmedi, kalıcı bulgular sağlam, hızla değişen öğeler karar için gerekli değil Neye dayandığınızın kaydıyla ilerleyin
Sarı: kısmi güncelleme Çalışma özeti genel olarak aynı, ancak hızla değişen öğeler karar için önemli Kalıcı içeriği koruyun ve şartnamede sıralanan öğeleri yeniden doğrulayın
Kırmızı: yeniden haritalayın Rol, coğrafya ya da karar esaslı biçimde değişti Eski haritayı arka plan olarak değerlendirin ve yeni çalışma yaptırın

Bu etiketler, kanıtların alınacak kararı ne ölçüde desteklediğine ilişkin değerlendirmemizi gösterir. Ölçülmüş bir puanlama sistemi değil, karar vermeyi kolaylaştıran bir rehberdir.

Deneyimlerimize göre en sık karşılaşılan sonuç sarı kategoridir. Aynı zamanda gereğinden fazla harcama yapılması en olası senaryo da budur. Hazırlanan şartname, güncellemenin kapsamını kontrol altında tutar. Çünkü doğrulama öncelikleri arasında yer almayan bulgular bu çalışma kapsamında yeniden ele alınmaz. Hangi bilgilerin güncellendiğini, hangilerinin mevcut hâliyle korunduğunu açıkça belirtin. Böylece haritanın tamamının güncel olduğu yönünde yanlış bir izlenim oluşmaz.

Burada bir başka önemli soru da şudur: Yanlış bir karara dayanmanın maliyeti ne olur?

Harita, birkaç hafta içinde tamamlanması planlanan bir işe alımın aday listesini oluşturmak için kullanılıyorsa güncelliğini yitirmiş bir aday uygunluğu bilgisi, ilk temaslarda zaman ve emek kaybına yol açabilir. Ancak harita, uzun vadeli bütçe taahhüdü gerektiren bir pazara giriş veya ücret konumlandırma kararına temel oluşturuyorsa eski veriler çok daha ciddi sonuçlar doğurabilir.

Kararın etkisi ve uzun vadeli sonuçları büyüdükçe, güncel ve güvenilir veriye duyulan ihtiyaç da artar.

Pazar analizinin işe alım kararlarını nasıl desteklediğini daha geniş bir perspektifle ele aldığımız rehberimize göz atabilirsiniz.

Varsayımsal Bir Örnek

Aşağıdaki senaryo, yöntemi göstermek için kurgulanmıştır. Anonimleştirilmiş bir örnektir, gerçek bir müşteri vakası değildir ve performans rakamı içermez.

Bir üretim grubu geçen yıl tek bir ülkedeki fabrika direktörü rolü için yetenek haritası hazırlattı. Arama, bir yeniden yapılanma sonrasında durduruldu. Şimdi yönetim kurulu aramayı yeniden açmak istiyor ve komşu bir ülkede benzer bir rol de eklendi.

Dört kontrol

İK direktörü dört kontrolü uygular.

  • Rol kapsamı. İlk rol bölge sorumlusuna raporluyordu. Yeniden açılan rol operasyonlardan sorumlu üst yöneticiye (COO) raporluyor ve daha geniş bir sorumluluk alanı içeriyor.

Hüküm: küçük ölçüde değişti, ancak işe alım yöneticisiyle görüşmeye değer.

  • Coğrafya. İkinci ülke ilk haritada yoktu. Hüküm: bu lokasyon için esaslı biçimde değişti, ilk ülke için değişmedi.

  • Tipik işverenler. İlk listedeki iki tipik işveren o günden beri birleşti. Hüküm: kontrol gerekiyor.

  • İş kararı. Geçen yılın sorusu uygun yeteneğin var olup olmadığıydı. Bu yılın sorusu kime ulaşılacağı ve hangi ücret konumuyla ulaşılacağıdır.

Hüküm: değişti.

Ardından kalıcı bulgular ile zaman içinde hızla değişebilen bulgular birbirinden ayrılır.

İlk ülkedeki tipik işverenler ve kariyer yollarına ilişkin bilgiler hâlâ geçerliliğini koruyor. Bu nedenle bu veriler, örnek kontrollerle doğrulanarak mevcut haritada tutuluyor. Buna karşılık adayların güncel uygunluğu ve ücret beklentileri zamanla daha hızlı değişen bilgiler. Üstelik her ikisi de artık verilecek karar açısından kritik öneme sahip. Bu nedenle yeniden doğrulanmaları gerekiyor.

Sonuç

Sonuç, ilk ülke için sarı, ikinci ülke için kırmızıdır. Şartname önce ücret beklentilerini, sonra adı geçen adayların uygunluğunu, ardından birleşmenin işveren listesine etkisini sıralar.

İkinci ülke haritalanmamış olarak işaretlenir ve her öğe için kabul ölçütleri belirlenir. Yönetim kurulu, geçen yılki çalışmanın hangi bölümlerine güvenebileceğini ve hangilerine güvenemeyeceğini söyleyen kısa bir not alır.

Burada daha hızlı bir işe alım vaadi yoktur. Amaç, komitenin hangi dayanakla karar verdiğini bilmesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yetenek haritası ne sıklıkla güncellenmeli?

Yetenek haritalarının güncellenmesi için herkes için geçerli tek bir zaman aralığı yoktur. Doğru sıklık; alınacak karara, yetenek pazarının değişim hızına ve kullanılan kaynakların güncelliğine bağlıdır.

Veri sağlayıcıları, kritik roller için genellikle üç ayda bir güncelleme yapılmasını önerir. Ancak bu süreyi evrensel bir standart olarak kabul etmeyi destekleyen bağımsız bir kanıt bulunmuyor. Bu nedenle her bulguyu, haritanın destekleyeceği karara göre değerlendirmek gerekir.

Farklı bir rol için hazırlanmış yetenek haritası yeniden kullanılabilir mi?

Evet, ancak öncelikle arka plan bilgisi ve başlangıç noktası olarak değerlendirilmelidir. Rolün kapsamı, ilgili yetenek havuzunda kimlerin yer alacağını belirler. Benzer bir rol için hazırlanmış harita, mevcut aramanın ihtiyaç duyduğu yetenek havuzunun bir bölümünü kapsayabilir. Ancak yeniden kullanmadan önce kapsamın yeni rolle ne ölçüde örtüştüğü kontrol edilmelidir.

Yetenek haritası güncelleme ile yeni harita hazırlama arasındaki fark nedir?

Yetenek haritası güncelleme, mevcut haritanın yapısını ve kapsamını koruyarak belirli bulguların yeniden doğrulanmasını içerir. Yeni bir harita çalışması ise gözden geçirilmiş bir çalışma özetinden ve yeniden tanımlanmış ihtiyaçlardan hareketle hazırlanır.

Rolün kapsamı, coğrafya veya alınacak karar esaslı biçimde değişmişse mevcut haritayı güncellemek yerine yeni bir harita hazırlamak daha doğru olabilir.

Öncelikle hangi bulgular yeniden doğrulanmalı?

Öncelik, yanlış veya güncelliğini yitirmiş bir bilginin alınacak karar üzerinde yaratacağı riske göre belirlenmelidir.

Ücret konumlandırma kararlarında güncel ücret beklentileri önceliklidir. Hedef aday listesi oluşturulacaksa adayların mevcut görevleri ve yeni fırsatlara açıklıkları öncelikle doğrulanmalıdır.

Yetenek haritası güncelleme şartnamesini kim hazırlamalı?

Çalışmanın kapsamını ve kabul ölçütlerini, işe alım kararının sahibi belirlemeli ve onaylamalıdır. İşin iç ekip veya dış bir iş ortağı tarafından yürütülmesi bu sorumluluğu değiştirmez.

İşin sponsoru beklentileri ve kabul ölçütlerini tanımlar; çalışmayı yürüten ekip ise kullanılacak yöntemi ve teslimat yaklaşımını önerir.

Önemli Çıkarımlar

  • Yetenek haritasının güncellenmesi gerekip gerekmediğini dosyanın hazırlanma tarihine göre değil, bugün alınacak kararla ne kadar örtüştüğüne göre değerlendirin.
  • Rol kapsamını, coğrafyayı, tipik işverenleri ve iş kararını mevcut haritanın hazırlandığı dönemdeki çalışma özetiyle karşılaştırın.
  • Uzun süre geçerliliğini koruyan bulguları, adayların güncel uygunluğu ve ücret beklentileri gibi daha hızlı değişen bilgilerden ayırın.
  • Kaynakları ve tarihlerini, doğrulama önceliklerini, kapsam boşluklarını ve kabul ölçütlerini içeren bir güncelleme şartnamesi hazırlayın.
  • Kararı kolaylaştırmak için üç seçenekten birini belirleyin: mevcut haritayı yeniden kullanma, kısmi güncelleme veya yeniden haritalama.
  • Hangi bilgilerin güncellendiğini, hangilerinin mevcut hâliyle korunduğunu açıkça belirtin. Böylece haritanın tamamının yeniden doğrulandığı yönünde yanlış bir izlenim oluşmaz.

Sonuç

Yetenek haritası, belirli bir kararı desteklemek için kullanılan bir araçtır; kendi başına sürekli güncel tutulması gereken bir kayıt değildir. Bu nedenle güncelleme çalışmasının kapsamı da haritanın destekleyeceği yeni ihtiyaca göre belirlenmelidir.

Haritanın bugün hangi kararı desteklemesi gerektiğini sorgulayan bir sponsor, genellikle tüm verileri baştan güncelleyen veya mevcut haritaya kontrol etmeden güvenen bir sponsora kıyasla daha verimli bir bütçe kullanır. Net bir çalışma şartnamesi, doğru tanımlanmış güncelleme kapsamı ve açık kabul ölçütleri, alınan kararların dayanağını ortaya koymayı kolaylaştırır.

Wide and Wise olarak hizmet verdiğimiz pazarlarda yetenek haritaları hazırlıyor ve güncelliyoruz. Kritik bir işe alım süreci yeniden başlatılmadan önce mevcut haritanın kapsamını ve güncelliğini değerlendirmek, çalışma yaklaşımımızın önemli bir parçasıdır.

İlgili İçerikler